Memahami Kriteria Mati Otak

Mati otak ialah ungkapan yang digunakan bagi menjelaskan keadaan seseorang yang seluruh otaknya tidak berfungsi dan tidak akan pulih lagi. Dalam keadaan sedemikian, tiada lagi perjalanan darah ke otak dan otak mulai reput. Pun begitu, jantung pesakit masih berdenyut kerana disambung kepada alat banntuan pernafasan. Sekiranya alat bantuan pernafasan itu dihentikan, pesakitv tidak boleh lagi bernafas dan jantung akan berhenti buat selama-lamanya dalam beberapa minit. Dalam hubungan ini, seseorang yang disahkan mati otak, keadaannya sama dengan mati sebagaimana yang dibincangkan oleh beberapa kumpulan penyelidik dari Perancis.

Dalam pada itu, tulisan Datuk Dr. Mohd Rani Jusoh yang bertajuk Mati Otak:Konsensus Pengamal Perubatan, melalui buku Sempadan Bioteknologi Menurut Perspektif Islam terbitan Institut Kefahaman Islam Malaysia (IKIM), menjelaskan, pada tahun 1966, hasil resolusi yang diperolehi melalui symposium di London, buat pertama kali menyatakan, dalam kes-kes cedera kepala, pengesahan mati boleh dibuat dengan memeriksa system saraf sekali gus merupakan satu langkah berani yang dibuat untuk pertama kalinya. Ini kerana pengesahan mati tersebut dibuat dengan tidak menggunakan cara asal, iaitu berdasarkan fungsi jantung dan pernafasan. Justeru, atas kekuatan rumusan tersebut, pemindahan jantung pertama dilakukan di Afrika Selatan pada tahun 1967 oleh Dr. C. Barnard.

Sementara itu, pakar-pakar perundangan Islam buat pertama kalinya membincangkan konsep mati otak di Persidangan Antarabangsa di Jeddah pada tahun 1985. Bagaimanapun tiada keputusan dibuat sehinggalah berlangsungnya persidangan di Amman, Jordan pada 1 Oktober 1986. Melalui persidangan tersebut, resolusi berkaitan mati otak dikeluarkan iaitu; seseorang disahkan mati dansegala urusan berkaitan dengan kehendak Islam perlu dilaksanakan apabila salah satu daripada dua perkara berikut berlaku:

1.       Apabila jantung serta pernafasan berhenti dan disahkan oleh doktor bahawa ia tidak dapat dipulihkan.

2.         Apabila semua fungsi otak telah berhenti, dan doctor yang mahir mengesahkan bahawa ia tidak dapat dipulihkan dan otak telah mula hancur. Dalam keadaan tersebut, mesin pernafasan boleh dimatikan walaupun organ lain misalnya jantung masih berfungsi.

Manakala Persidangan Akademi Fiqh Islam ke-19 pada 17 Oktober 1987 mengeluarkan resolusi iaitu, “Jika pesakit dipasangkan kepadanya mesin pernafasan telah dipastikan oleh tiga doctor pakar bahawa otaknya telah mati, dan tidak mungkin kembali berfungsi lagi, maka bolehlah mesin itu dimatikan, walaupun jantungnya dan pernafasannya masih berfungsi dengan kuasa mesin yang dipasang itu.”

Secara ringkasnya seseorang itu dikenal pasti sebagai mati otak adalah bersandarkan kepada beberapa perkara iaitu:

1.        Berada di dalam koma yang tidak boleh dipulihkan.

2.        Koma itu telah dikenal pasti disebabkan oleh kerosakan otak yang teruk, dan tidak boleh dipulihkan.

3.        Tidak bernafas sendiri, tetapi diberi bantuan pernafasan (ventilator)

5.        Semua rawatan sesuai telah pun diberikan.

Tidak ada perkara sampinga yang berlaku mungkin menganggu fungsi otak buat sementara waktu seperti;

1.         Penggunaan ubat sedatif

2.        Koma metabolic/endokrin akibat paras gula yang terlalu tinggi atau rendah di dalam     darah (diabetic   coma)

3.             Koma kerana hiportemia (suhu rendah)

4.          Koma kerana dipatuk ular

5.              Sindrom Gulllain Barre

Manakala bagi mengesahkan seseorang itu telah meninggal dunia, beberapa ujian terlebih dahulu dibuat oleh pakar perubatan. Di anara ciri-ciri seseorang itu telah meninggal dunia ialah:

1.          Tidak boleh bernafas tanpa adanya alat bantuan pernafasan (ventilator)

2.          Anak mata tidak memberikan sebarang tindak balas kepada cahaya

3.          Tiada tindak balas kepada batang otak (brainstem reflex)

4.          Ujian juga akan menunjukkan tiada pengedaran darah ke otak.

Oleh:  Nor Shamsinor Baharin